ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ Η ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΩΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΩΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ;

Ο Δημήτρης Δανίκας αποκαλύπτει τα ακαταμάχητα όπλα της πολιτισμικής βιομηχανίας της Αμερικής με παραδείγματα από το χώρο του κινηματογράφου

Για τη μαζική παραγωγή πολιτισμικών προϊόντων της Αμερικής τα προσόντα ενός κινηματογραφικού «προϊόντος» (product είναι η εμπορική ονομασία των ταινιών made in USA) ακολουθούν την εξής σειρά, από τα κάτω προς τα πάνω: σκηνοθεσία – στόρι (υπόθεση) – ονόματα – παραγωγή. Η σημασία να «είσαι» Buena Vista (της Walt Disney) και Warner είναι ασυγκρίτως μεγαλύτερη και ισχυρότερη από το τελικό αποτέλεσμα ενός… product. «Για το Χόλιγουντ ταινίες σαν το «American beauty» είναι ζήτημα κύρους» έλεγε τις προάλλες στην Αθήνα ο δαιμόνιος Τζέρι Μπρουκχάιμερ, παραγωγός μεγάλων εισπρακτικών επιτυχιών («Βράχος» και «Αρμαγεδδών» μεταξύ των άλλων).

Ο υπαινιγμός είναι σαφής και είναι αποτυπωμένος στα καλλιτεχνικά αποτελέσματα εκάστου έτους παραγωγής. Το Χόλιγουντ μαζί με τις «παραφυάδες» του (τους «ανεξάρτητους» και τους μικρομεσαίους) παράγουν ετησίως άνω των 400 «προϊόντων». Πόσα εξέρχονται στις οθόνες; Ούτε τα μισά. Η πλειονότητα αυτών των «προϊόντων» παράγεται κυρίως για τη μικρή οθόνη (βίντεο, DVD, καλωδιακή, ξενοδοχειακή, «εναέρια» σε μεγάλες πτήσεις). Τα «προϊόντα» αυτά, που μόνο κατ’ όνομα θεωρούνται «ταινίες», σκηνοθετούνται από ασήμαντους «διεκπεραιωτές» και τα ονόματα των πρωταγωνιστών τους προέρχονται από «ερείπια», από συνταξιούχους σταρ, από τα «τσικό» της μεγάλης στρατιάς των αμερικανών ατζέντηδων, ενίοτε δε και από περιφρονημένα ταλέντα που λόγω σωματικής μειονεξίας αναγκάζονται να παίξουν σε «σκουπίδια» για το μεροκάματο. Ποιες είναι αυτές οι «ταινίες»; Ανοίξτε οποιοδήποτε ελληνικό μεγάλο κανάλι και θα πέσετε πάνω τους. Περίπου 8 από τις 10 αμερικανικές παραγωγές που μεταδίδονται καθημερινώς στα κανάλια (όλης της υφηλίου) ουδέποτε προβλήθηκαν στη μεγάλη οθόνη. Και αν συνέβη να προβληθούν, εξαφανίστηκαν τάχιστα διότι βυθίστηκαν αύτανδρα στα ταμεία!

Η δύναμη των show business δεν είναι ο Ντε Νίρο, ο Μπραντ Πιτ, η Μέριλ Στριπ, ο Μάρτιν Σκορσέζε και ο Φράνσις Κόπολα. Πλάνη, μεγάλη πλάνη. Η δύναμη είναι τα… πρατήρια. Οποιος έχει στην κατοχή του τις αίθουσες, τα κανάλια, τα βιντεοκλάμπ, όλο το ακατανίκητο κύκλωμα διάθεσης και πώλησης αυτών των «προϊόντων», τότε έχει και την ικανότητα να «βγάλει» έναν Ντε Νίρο. Και φυσικά διαθέτει την απεριόριστη και ανεξέλεγκτη εξουσία και να επιβάλλει τον οποιονδήποτε ασήμαντο σκηνοθέτη. Θεμέλιος λίθος της αμερικανικής βιομηχανίας και οικονομίας του θεάματος είναι η εξής απλή λογική: όποιος έχει τα γένια έχει και τα χτένια. Οποιος έχει τα «πρατήρια» επιβάλλει ό,τι γουστάρει. Φανταστείτε πως το κόστος ενός παραγόμενου ­ ακόμη και του αθλιέστερου ­ προϊόντος έχει αποσβεστεί προτού καν παραχθεί! Η οποιαδήποτε κινηματογραφική αίθουσα και το οποιοδήποτε τηλεοπτικό κανάλι είναι υποχρεωμένα διά «ροπάλου» μαζί με το «American beauty» και «Το πράσινο μίλι» να αγοράσουν και μερικές δεκάδες «σκουπίδια». Με λίγα λόγια, η δύναμη της αμερικανικής οικονομίας επιβάλλει τους δικούς της όρους παιχνιδιού. Και τα αστρονομικά ετήσια κέρδη αυτής της δραστηριότητας δεν προέρχονται από τις ταμειακές επιδόσεις ενός «Insider» ή ενός «Ερωτευμένου Σαίξπηρ», όπως αφελώς πολλοί πιστεύουν. Το άθροισμα των δολαρίων από τα κέρδη των «σκουπιδιών» είναι υπερτριπλάσιο από τις εισπράξεις των καλών, έστω των ευπρεπών αμερικανικών ταινιών. Για να το αντιληφθείτε, μπείτε στον κόπο και θυμηθείτε πόσες σοβαρές, καλές, αξιόλογες αμερικανικές ταινίες είδατε, ακούσατε ή διαβάσατε γι’ αυτές τον χειμώνα που μας πέρασε. Πέντε; δέκα; δεκαπέντε; Οι υπόλοιπες, της «πλέμπας» και της «μαζικής, φθηνής, λαϊκίστικης ανθυποκουλτούρας», μπορεί να μη μας απασχολούν αλλά εκείνες κάνουν καλά τη δουλειά τους.

 Οι οικονομικοί παράγοντες των show business καταφεύγουν στο εξής απλοϊκό επιχείρημα όταν στριμώχνονται από τους Ευρωπαίους με την κατηγορία του «ιμπεριαλιστή»: Μόνο αν κάνετε καλές ταινίες δράσης θα δείτε άσπρη ημέρα. Ωραία. Μερικοί Νορβηγοί (ναι, Νορβηγοί) παρήγαγαν θρίλερ εξαιρετικής ποιότητας και αμερικανικής «λογικής». Σάμπως αυτά τα θρίλερ είδαν «άσπρη ημέρα»; Πόσοι μπορούν να αντέξουν τα νορβηγικά και πόσες αίθουσες είναι διαθέσιμες, ακόμη και μέσα στη Νορβηγία, για να προβάλουν αυτές τις ταινίες; Η αναλογία μερικές φορές ξεπερνά το 1: 100. Εντός μάλιστα των αμερικανικών χωρικών υδάτων η αναλογία ξεπερνά το 1:1.000. Οι Αμερικανοί πωλούν σαν τρελοί αλλά δεν αγοράζουν. Είναι εκ των πραγμάτων σχεδόν «απαγορευμένο» να πλησιάσει σε απόσταση μερικών μέτρων από αμερικανική αίθουσα αδέσποτη ευρωπαία… γάτα. «Θυμάστε έστω και μία μη αμερικανική ταινία εφέτος τον χειμώνα;». Ο Μπρουκχάιμερ (ο παραγωγός του «Βράχου» που σας ανέφερα) σκέφτηκε για κλάσματα δευτερολέπτου αλλά εις μάτην… Απάντησε με ένα αμήχανο «χμμμ» (αμήχανο διότι έδινε συνέντευξη επί ελληνικού εδάφους στο «Intercontinental» της Λ. Συγγρού). «Ούτε τον Αλμοδόβαρ;». «Ποιον;». «Τον Ισπανό που έκανε το «Ολα για τη μητέρα μου»». «Α… that (αυτό), όχι, δεν το είδα».

Αυτό το ασήμαντο, το μικροσκοπικό, το ελάχιστο και φευγαλέο «that» συμπυκνώνει τα τρυφερά αισθήματα που τρέφουν οι αμερικανοί παραγωγοί για τους ευρωπαίους εταίρους τους. Το τριήμερο (26-27-28 Μαΐου) αναστατώθηκε το (αθηναϊκό) κινηματογραφικό σύμπαν. Οι μισοί (και πλέον) δημοσιογράφοι του σιναφιού μετατραπήκαμε σε ακούσιους προαγωγούς μιας επιεικώς ασήμαντης αμερικανικής περιπέτειας που φέρει τον τίτλο «Σε 60 δευτερόλεπτα» («Gone in 60 seconds»). Ο λόγος ήταν απλός και έχει όνομα: Buena Vista. Τα υπόλοιπα ονόματα ­Νίκολας Κέιτζ, Αντζελίνα Τζόλι ή Ζολί ­ έπονται. Ανευ αυτής (της Buena Vista) ούτε Κέιτζ ούτε Τζόλι. Ετσι στην Αθήνα «πλάκωσε» η αφρόκρεμα του διεθνούς κινηματογραφικού Τύπου (από Ιαπωνία και Ταϊβάν ως Δανία), απαξάπαντες στριμωχθήκαμε σε κάποια αίθουσα των Village για να απολαύσουμε τις αεροπλανικές ικανότητες του μίστερ Κέιτζ και στη συνέχεια μπήκαμε στην ουρά για να συναντηθούμε με τους σταρ και για να εξασφαλιστούν οι ποθητές συνεντεύξεις, εκ των οποίων οι μεν δημοσιογράφοι βγάζουν το ψωμί τους, τα δε έντυπα προάγουν την κυκλοφορία τους. Περίφημα. Τι είναι η ταινία; Παρέλαση Ferrari, Mercedes, Porsche, Buick (ή κάτι τέτοιο). Σαλόνι ακριβών αυτοκινήτων με «πωλητή» τον κύριο Κέιτζ!

Ενα 24ωρο αργότερα (δηλαδή, τη Δευτέρα 29 Μαΐου) στην «Αφροδίτη» του Μεταξουργείου προβλήθηκε σε ειδική αβάν πρεμιέρ η «Πίσω πόρτα» του Γιώργου Τσεμπερόπουλου. Χωρίς παραγωγό τον Μπρουκχάιμερ και χωρίς την πρωταγωνιστική λάμψη ενός Νίκολας Κέιτζ και χωρίς τα παρατεταμένα αισθησιακά χείλη μιας Αντζελίνας Τζόλι. Σας βεβαιώ (με το χέρι στο Ευαγγέλιο, υπό το άγρυπνο βλέμμα του σεβασμιώτατου Χριστόδουλου) ότι η «Αφροδίτη» κατατρόπωσε τα Village, η «Πίσω πόρτα» τα «60 δευτερόλεπτα», ο μικρός Κωνσταντίνος Παπαδημητρίου διέλυσε τον Νίκολας Κέιτζ, η Αλεξανδριανή Σικελιανού έσβησε την Τζόλι και ο (σκηνοθέτης) Γιώργος Τσεμπερόπουλος εξαφάνισε τον Ντομινίκ Σένα, διεκπεραιωτή της συνταγής της Buena Vista. Δεν αναφέρομαι στις εν γένει επιδόσεις αυτών των ονομάτων αλλά στις πολύ συγκεκριμένες που επιτυγχάνονται σε αυτές τις ταινίες. Ε, και τι μ’ αυτό; Σάμπως υφίσταται έστω και αμυδρή ελπίδα αμερικανικού φωτός για την «Πίσω πόρτα»; Η τράπουλα είναι σημαδεμένη. Η δυστυχία του Τσεμπερόπουλου είναι ότι δεν λέγεται Σένα, της Σικελιανού πως δεν ονομάζεται Τζόλι και του μικρού Παπαδημητρίου ότι δεν φέρει το όνομα Λεονάρντο ντι Κάπριο. Το ζήτημα δεν είναι επαγγελματικό και καλλιτεχνικό. Ας μη γελιόμαστε. Είναι απλώς θέμα μεγέθους, ποσότητας και υπηκοότητας. Ολα τ’ άλλα που γράφονται είναι για να… χολιγουντιαζόμαστε και να παραμυθιαζόμαστε!

 Πηγή εφ. ΤΟ ΒΗΜΑ, 04-06-2000

Advertisements
This entry was posted in Μαζική κουλτούρα, ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ, Παράδοση, Παγκοσμιοποίηση, Τέχνη. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s